Choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego

Choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego jest chorobą układu mięśniowo-szkieletowego, która polega na deformacji i zniszczeniu tkanki chrzęstnej stawu, w wyniku czego dochodzi do zaburzenia struktury i funkcji chrząstki. Choroba ma kilka nazw - gonartroza, deformująca choroba zwyrodnieniowa stawów. Leczenie artrozy stawu kolanowego nie ma jednoznacznego schematu ani jednego leku, który w równym stopniu mógłby pomóc każdemu, kto cierpi na ten problem. Ponieważ artroza jest chorobą postępującą, częściej obserwuje się ją u kobiet z nadwagą, chorobami żył i osób starszych. Leczenie jest przeprowadzane i przepisywane indywidualnie dla każdego pacjenta.

Choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego może być jednostronna lub obustronna (w zależności od tego, czy choroba rozwija się na jednej czy obu nogach). Przy pierwszych objawach należy zastosować odpowiednie leczenie, ponieważ zignorowanie tego problemu może doprowadzić do ostatecznego zniszczenia chrząstki i odsłonięcia kości, a w rezultacie do niepełnosprawności człowieka.

Wyróżnia się trzy stadia choroby:

1. Początkowy etap artrozy stawu kolanowego charakteryzuje się utratą właściwości amortyzacyjnych, w wyniku czego chrząstki podczas ruchu ocierają się o siebie, powodując duży dyskomfort pacjenta. Chrząstka staje się szorstka, zdeformowana, wysycha, a w zaawansowanych stadiach choroby nawet pokrywa się pęknięciami.
2. Z powodu zmniejszonej amortyzacji rozpoczyna się deformacja kości, co prowadzi do powstawania osteofitów (narośli na powierzchni kości) - jest to drugi etap choroby. Deformacji ulega także nowa błona stawu i torebka, staw kolanowy stopniowo zanika na skutek sztywności ruchu. Dochodzi także do zmiany gęstości płynu stawowego (staje się on gęstszy, bardziej lepki), złego krążenia i pogorszenia dopływu składników odżywczych do stawu kolanowego. Przerzedzenie wyściółki między stawami chrzęstnymi zmniejsza odległość między kościami stawowymi.
3. Choroba postępuje szybko i dość szybko przechodzi w trzeci etap, kiedy pacjent praktycznie nie jest w stanie się poruszać z powodu ciągłego bólu kolana. W tkance chrzęstnej zachodzą globalne i nieodwracalne zmiany, prowadzące do niepełnosprawności człowieka.

Najczęściej artroza lub gonartroza rozwijają się po urazie lub siniaku, podczas gdy osoba odczuwa ciągły silny ból kolana, który znacznie utrudnia jego ruchy.

Przyczyny rozwoju artrozy

Artroza stawu kolanowego, której leczenie trwa dość długo, może objawiać się następującymi czynnikami:

1. Genetyczne predyspozycje.
2. Urazy: zwichnięcia, stłuczenia, złamania. Podczas leczenia uszkodzonego kolana staw jest unieruchomiony i przez pewien czas osoba nie może zginać ani prostować nogi. Prowadzi to do pogorszenia krążenia krwi, co najczęściej powoduje rozwój pourazowej gonartrozy.
3. Usunięcie menisku.
4. Nadmierna aktywność fizyczna nieadekwatna do wieku człowieka, prowadząca do urazów lub mikrourazów, a także hipotermii stawów. Nie zaleca się np. biegania po asfalcie czy przysiadów osobom starszym, gdyż podczas tych ćwiczeń występuje znaczny nacisk na staw kolanowy, który z wiekiem zużywa się i nie jest w stanie wytrzymać takich obciążeń.
5. Nadwaga i otyłość. Czynnik ten prowadzi do uszkodzenia łąkotek, których urazy powodują rozwój artrozy kolan.
6. Luźne więzadła lub słabe więzadła.
7. Zapalenie stawów lub inne nabyte choroby stawów. Proces zapalny może powodować gromadzenie się mazi stawowej w jamie stawowej lub obrzęk. To powoduje zniszczenie tkanki chrzęstnej kolana, co prowadzi do artrozy stawów kolanowych.
8. Zaburzenia metaboliczne w organizmie człowieka. Niedostateczna ilość wapnia znacząco pogarsza stan tkanki kostnej i chrzęstnej w organizmie człowieka.
9. Płaskie stopy. Nieprawidłowa konstrukcja stopy powoduje przesunięcie środka ciężkości, a obciążenie stawu staje się większe.
10. Stres i napięcie nerwowe.

Objawy artrozy stawu kolanowego

Obraz kliniczny choroby ma następujące objawy:

1. Bolesne doznania. Ból pojawia się nagle, w zależności od fizycznego obciążenia stawu kolanowego. Bolesne odczucia mogą mieć inny charakter. Na początkowym etapie są to słabe lumbago, na które osoba zwykle nie zwraca dużej uwagi. Okresowy łagodny ból można obserwować przez miesiące, a czasami lata, aż choroba przejdzie do bardziej agresywnego stadium.
2. Widoczna deformacja kolana. Objaw ten pojawia się w późniejszych stadiach. Na początku kolano wydaje się spuchnięte lub spuchnięte.
3. Nagromadzenie płynu stawowego w jamie stawowej lub torbiel Bakera. Jest to gęsta formacja na tylnej ścianie stawu kolanowego.
4. Skurcze stawów. Ostre chrzęszczące dźwięki, którym towarzyszy ból, obserwuje się u pacjentów w drugim i trzecim stadium choroby.
5. Reakcje zapalne w błonie maziowej stawowej, w wyniku których chrząstka puchnie i zwiększa swoją objętość.
6. Zmniejsza się mobilność stawów. Obserwowane w późniejszych stadiach. Zginanie kolana staje się prawie niemożliwe i towarzyszy mu silny ból. W końcowej fazie kolano może być całkowicie unieruchomione. Ruch człowieka staje się utrudniony lub całkowicie niemożliwy (niektórzy pacjenci poruszają się na zgiętych nogach).

Leczenie artrozy stawu kolanowego

Leczenie artrozy stawu kolanowego powinno być kompleksowe. Do chwili obecnej nie ma leku, który łagodziłby to zaburzenie. Jednym z najważniejszych warunków skutecznego leczenia jest terminowa diagnoza. Im wcześniej rozpocznie się leczenie artrozy stawu kolanowego, tym większa szansa na wydłużenie okresu remisji oraz zapobiegnięcie zniszczeniom i deformacjom tkanki chrzęstnej i kostnej.

Podczas leczenia lekarz i pacjent stają przed kilkoma zadaniami:

1. Wyeliminować lub zmniejszyć ból;
2. Zapewnij dopływ składników odżywczych do stawu kolanowego, a tym samym zwiększ jego funkcję regeneracji;
3. Aktywuj krążenie krwi w stawie kolanowym;
4. Wzmocnij mięśnie wokół stawu;
5. Zwiększ mobilność stawów;
6. Staraj się zwiększać odległość między kościami przegubowymi.

Leczenie choroby, w zależności od etapu jej rozwoju, może być zachowawcze i chirurgiczne.

Zachowawcze leczenie artrozy stawu kolanowego

Leki przeciwbólowe, przeciwzapalne

Aby złagodzić lub zmniejszyć ból, pacjentowi zwykle przepisuje się cykl niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Mogą to być tabletki, maści i zastrzyki. Do najpopularniejszych środków przeciwbólowych należą następujące. Leki te można stosować na dwa sposoby – doustnie lub miejscowo.

Zazwyczaj pacjenci preferują leczenie miejscowe w postaci żeli, maści i plastrów rozgrzewających. Działanie tych leków przeciwbólowych nie następuje natychmiast, ale po kilku dniach (około 3-4 dni). Maksymalny efekt osiąga się po tygodniu regularnego stosowania leku. Takie leki nie leczą choroby jako takiej, a jedynie łagodzą ból, ponieważ nie można rozpocząć leczenia bólu.

Leki przeciwbólowe należy stosować ściśle według zaleceń lekarza; należy je stosować tylko w przypadku silnego bólu, gdyż długotrwałe i częste stosowanie może prowadzić do skutków ubocznych, a nawet przyspieszyć zniszczenie chrząstki stawowej. Ponadto przy długotrwałym stosowaniu tych leków zwiększa się ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, w tym wrzodów żołądka, wrzodów dwunastnicy, zaburzeń prawidłowego funkcjonowania wątroby, nerek, a także objawów alergicznych w postaci zapalenia skóry.

Hormony

Czasami w leczeniu artrozy stawu kolanowego przepisywany jest cykl leków hormonalnych. Są przepisywane, jeśli NLPZ nie są już skuteczne, a sama choroba zaczyna postępować. Najczęściej leki hormonalne do leczenia tej choroby stosuje się w postaci zastrzyków.

Przebieg leczenia lekami hormonalnymi jest zwykle krótki i przepisywany w okresie ciężkiego zaostrzenia, gdy w stawie gromadzi się płyn zapalny. Hormon wstrzykuje się do stawu mniej więcej raz na dziesięć dni.

Chondroprotektory

Aby przywrócić i odżywić tkankę chrzęstną w początkowych stadiach choroby, przepisuje się kurs glukozaminy i siarczanu chondroitytu, tak zwane chondroprotektory. Jest to zdecydowanie najskuteczniejsza metoda leczenia artrozy. Nie mają prawie żadnych przeciwwskazań, a skutki uboczne występują w rzadkich przypadkach.

Leki rozszerzające naczynia

Aby złagodzić skurcz małych naczyń, poprawić krążenie krwi i dostarczyć składniki odżywcze do stawu kolanowego, a także wyeliminować ból naczyniowy, przepisuje się leki rozszerzające naczynia. Są kruszone razem z chondroprotektorami. Jeżeli artrozie stawu kolanowego nie towarzyszy gromadzenie się płynów, zaleca się także stosowanie rozgrzewających maści, żeli i płynów.

Ćwiczenie terapeutyczne

Kurs terapii ruchowej może być bardzo przydatny i przynieść dobre rezultaty tylko wtedy, gdy zostanie przepisany przez lekarza i przeprowadzony pod nadzorem, zgodnie z zaleceniami specjalisty lub trenera. Samoleczenie jest niebezpieczne dla zdrowia. Terapię ruchową stosuje się w celu dalszego zapobiegania niszczeniu tkanki chrzęstnej, spowolnienia rozwoju sztywności i rozluźnienia skurczów mięśni powodujących ból. W okresach zaostrzeń terapia ruchowa jest przeciwwskazana. Program specjalnych ćwiczeń indywidualnych, uwzględniający nie tylko stopień zaawansowania choroby i stan, w jakim znajduje się chrząstka, ale także wiek pacjenta, powinien zostać opracowany przez kompetentnego w tej dziedzinie specjalistę.

Fizjoterapia

Fizjoterapia jest stosowana jako jedna z metod leczenia zachowawczego - elektroforeza, laseroterapia, akupunktura, prądy diadynamiczne, UHF. Pozytywne rezultaty daje również przebieg masażu miejscowego. Metody fizjoterapeutyczne działają wielokierunkowo - łagodzą ból, zmniejszają stany zapalne, normalizują metabolizm wewnątrz stawu i przywracają jego zwykłe funkcje. Sposób i czas trwania leczenia fizjoterapeutycznego zależy od historii choroby pacjenta i jest przepisywany dopiero po dokładnej diagnozie i badaniu stanu stawów.

Fizjoterapia uśmierzająca ból obejmuje:

1. Średniofalowe promieniowanie ultrafioletowe (napromieniowanie SUV). Kontakt światła ultrafioletowego ze skórą kolana trwa do momentu pojawienia się lekkiego zaczerwienienia. W tkankach tworzą się substancje, które osłabiają wrażliwość włókien nerwowych, dzięki czemu osiąga się efekt przeciwbólowy. Czas trwania leczenia jest przepisywany przez lekarza w zależności od objawów, częstotliwości i nasilenia bólu. Przeciętnie przebieg leczenia wynosi około 7-8 sesji.
2. Miejscowa magnetoterapia mająca na celu całościową regenerację organizmu pacjenta. Zabieg ten łagodzi stany zapalne, likwiduje ból i neutralizuje skurcze mięśni. Skutecznie stosowany przy artrozie stawu kolanowego w początkowej fazie. Przebieg leczenia ogranicza się zwykle do 20-25 zabiegów, z których każdy trwa około pół godziny.
3. Laseroterapia na podczerwień, terapia UHF o niskiej intensywności, terapia centymetrowa (terapia SMV).
4. Ultradźwięki, darsonwalizacja, kąpiele lecznicze, terapia interferencyjna, która jest przepisywana w celu poprawy krążenia krwi w stawie.

Niemałe znaczenie ma leczenie uzdrowiskowe. To leczenie jest przepisywane w przypadku deformacyjnej i dystroficznej choroby zwyrodnieniowej stawów. Zabieg ten, podobnie jak wymienione wcześniej, ma swoje przeciwwskazania, dlatego lekarz prowadzący przed zaleceniem metody sanatoryjnej dokładnie zapoznaje się z wywiadem pacjenta.

Chirurgiczne leczenie artrozy stawu kolanowego

Jest to radykalna metoda leczenia artrozy stawu kolanowego, która częściowo lub całkowicie przywraca funkcjonowanie stawu. Metody i formy interwencji chirurgicznej zależą od stopnia uszkodzenia stawu, a także od historii choroby pacjenta.

Późną artrozę stawu kolanowego można leczyć jedynie operacyjnie – staw kolanowy zostaje całkowicie lub częściowo zastąpiony endoprotezą. Leczenie chirurgiczne pozwala nie tylko poprawić samopoczucie, ale także przywrócić zdolność pacjenta do pracy w ostatnich stadiach choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego. Wielu uważa długi okres rekonwalescencji przy zastosowaniu terapii ruchowej, mechanoterapii i innych środków za istotną wadę operacji.

Istnieje kilka rodzajów interwencji chirurgicznej w przypadku artrozy stawu kolanowego:

Zapobieganie zapaleniu stawów kolanowych

Aby uniknąć tej choroby, osoby zagrożone (sportowcy, osoby starsze, osoby z nadwagą, pracownicy przedsiębiorstw) muszą przestrzegać pewnych instrukcji:

1. Prawidłowe odżywianie i walka z nadwagą. Należy wykluczyć ze swojej diety niezdrową żywność - tłuste potrawy, potrawy smażone, alkohol i lepiej skonsultować się z dietetykiem, który indywidualnie pomoże Ci wybrać odpowiednią dietę.
2. Podczas uprawiania sportu monitoruj obciążenie stawów i w razie potrzeby je zmniejszaj.
3. Monitoruj swoje zdrowie i lecz choroby zakaźne w odpowiednim czasie, zapobiegając ich przekształceniu się w postać przewlekłą.
4. Terminowe i odpowiednie leczenie ewentualnych chorób kręgosłupa, rozwój prawidłowej postawy.
5. Zajęcia sportowe (jazda na rowerze, pływanie, spacery, specjalne ćwiczenia gimnastyczne stawów).
6. Żadnego samoleczenia! Przy pierwszych objawach zapalenia stawów kolanowych należy udać się do kliniki.
7. Unikaj stresu, wysypiaj się.
8. Systematycznie zwiększaj swoją odporność (hartuj się lub przynajmniej 2-3 razy w roku zażywaj witaminy).
9. Unikaj wychłodzenia ciała, szczególnie kończyn dolnych.

Zdrowy tryb życia i leczenie w odpowiednim czasie to najlepsze sposoby zapobiegania zapaleniu stawów kolanowych.